Bunion

Wat is een bunion?

Zie ook: knobbel aan de grote teen — hallux valgus

Een bunion is de volksnaam voor de pijnlijke, vaak rode of geïrriteerde zwelling aan de basis van de grote teen, bij de deformiteit die medisch bekendstaat als hallux valgus. Hierbij wijkt de grote teen af naar de andere tenen toe, terwijl het eerste middenvoetsbeentje juist naar binnen kantelt. Daardoor ontstaat er een uitstekende, benige knobbel aan de binnenzijde van de voorvoet. Vaak raakt ook het onderhuidse slijmbeursje op die plek (extra) geïrriteerd of ontstoken, wat de zwelling en pijn verder kan verergeren.

Hoe ontstaat een bunion?

Lange tijd werd gedacht dat vooral schoeisel, met name smalle of puntige schoenen, de belangrijkste oorzaak van een bunion is. Inmiddels weten we dat dit beeld te eenzijdig is. De belangrijkste factor blijkt namelijk erfelijke aanleg: hallux valgus komt vaak in dezelfde familie voor en hangt samen met de vorm van de voet, de stand van het eerste middenvoetsbeentje en de soepelheid van de gewrichtsbanden. Ook een van nature brede voorvoet vergroot de kans.

Te smalle of te puntige schoenen, en zeker schoenen met een hoge hak, veroorzaken de afwijking dus meestal niet op zichzelf, maar kunnen een bestaande aanleg wél sneller doen verergeren en de klachten duidelijk verergeren. Dit verklaart mede waarom hallux valgus aanzienlijk vaker bij vrouwen voorkomt dan bij mannen.

Bunion bij oudere mensen

Bij oudere mensen wordt een uitstekende, pijnlijke knobbel bij de grote teen niet altijd veroorzaakt door hallux valgus. Vaak speelt artrose van het grotetjegewricht een rol, waarbij het gewricht zelf verandert door slijtage en benige uitsteeksels (osteofyten) vormt. Dit verwante, maar afzonderlijke beeld heet hallux rigidus en gaat vaak gepaard met stijfheid en een verminderde beweeglijkheid van de grote teen, in plaats van met een duidelijke zijwaartse afwijking zoals bij hallux valgus. Beide aandoeningen kunnen ook samen voorkomen, en beide geven chronische druk en irritatie op het uitstekende botstuk.

Klachten

Een bunion kan aan één voet, maar ook aan beide voeten tegelijk voorkomen. De klachten bestaan meestal uit pijn op de plek van het uitstekende botstuk, vooral bij druk vanuit de schoen. Soms raakt het hele gewricht ontstoken, met extra zwelling, roodheid en warmte tot gevolg. Veel mensen met een bunion lopen dan ook merkbaar comfortabeler op blote voeten dan in schoenen.

Wat kun je eraan doen?

In een vroeg stadium helpt het vaak al om over te stappen op ruimere schoenen met voldoende teenruimte, eventueel in combinatie met een orthopedische zool, teenspreider of beschermend kussentje op de knobbel om de druk te verminderen. Deze maatregelen remmen de progressie van de afwijking niet af, maar kunnen de klachten wel duidelijk verlichten. Bij aanhoudende pijn die onvoldoende reageert op deze conservatieve aanpak, kan een operatieve correctie worden overwogen.