Achillespeesklachten

Wat is de achillespees precies?

De achillespees is het eindpunt van je kuitspieren: de tweekoppige kuitspier (m. gastrocnemius) en de dieper gelegen kuitspier (m. soleus). Halverwege de kuit lopen ze samen in één pees uit, die vasthecht aan het hielbeen. Samen vormen ze de m. triceps surae, een spiergroep die onmisbaar is om af te zetten tijdens het lopen (plantairflexie) en die ook de knie mee helpt stabiliseren.

Een paar dingen maken de achillespees kwetsbaar. Ten eerste is de doorbloeding, met name in het gebied een paar centimeter boven de hielaanhechting, relatief beperkt — dit heet de "watershed"-zone. Daardoor herstelt de pees na een blessure trager dan veel ander weefsel. Ten tweede staat er flink wat kracht op: tijdens hardlopen loopt de belasting op de achillespees op tot ongeveer 6 tot 8 keer je lichaamsgewicht, en bij sprinten of springen kan dat nog hoger uitvallen.

Waardoor ontstaan klachten?

Een aantal factoren verhoogt de kans op achillespeesklachten:

Afnemende doorbloeding met het ouder worden — klachten komen het meest voor tussen de 35 en 45 jaar, en vaker bij mannen dan bij vrouwen.
Verminderde kracht en soepelheid van de kuitspieren.
Overgewicht, wat de belasting op de pees vergroot.
Voetstandsafwijkingen zoals een holle voet of een knikvoet, waardoor de voet tijdens de afwikkeling te veel pronideert of supineert.
Beenlengteverschil of een scheve bekkenstand.
Overbelasting door intensief sporten

Peritendinitis (ontsteking van het bindweefsel rond de pees)

Vroeger sprak men vaak van "tendovaginitis", maar die term is niet helemaal juist: de achillespees heeft geen echte peesschede zoals bijvoorbeeld de peesbanden in je pols, maar is omgeven door een losser bindweefselvlies, het paratenon. De juiste term is daarom peritendinitis of paratendinopathie.

Het is een klassieke overbelastingsklacht, vaak herkenbaar aan een fijn knerpend of krakend gevoel bij beweging. Bij langdurige klachten kunnen er verklevingen ontstaan tussen dit vlies en de pees zelf, met plaatselijke, onregelmatige verdikkingen tot gevolg.

Wat kan helpen: Een tijdelijke hakverhoging kan de spanning op de pees verminderen en het optimaal uitlijnen en 'afstellen' van de voeten met behulp van een correctiezool.

Bursitis (slijmbeursontsteking)

Rond de achillespees liggen twee slijmbeurzen die ontstoken kunnen raken: één tussen de pees en het scheenbeen, en één net onder de huid, achter op de hiel.

Wat kan helpen: Correctiezolen kunnen de druk op de plek van de ontsteking verlichten door de voetenstand te optimaliseren.

Achillespeestendinopathie

Achillespeesklachten behoren tot de meest voorkomende blessures bij (hard)lopers: onderzoek laat zien dat jaarlijks zo'n 5% van de recreatieve hardlopers ermee te maken krijgt, oplopend tot ruim 7% bij marathonlopers. De klacht kan zich voordoen midden in de pees of vlak bij de aanhechting op het hielbeen, en geeft vaak stevige pijn aan de achterzijde van enkel en hiel.

Belangrijk om te weten: het inzicht in wát er precies misgaat in de pees is de laatste jaren veranderd. Waar vroeger werd gedacht aan een klassieke ontsteking (vandaar de term "tendinitis"), weten we nu dat het bij langer bestaande klachten vaker gaat om een degeneratief proces, de peesvezels verliezen hun normale, geordende structuur doordat de pees de belasting niet meer goed bijhoudt. Vandaar dat tegenwoordig meestal de term tendinopathie wordt gebruikt in plaats van tendinitis. Dit onderscheid is niet alleen taalkundig: het verklaart ook waarom puur ontstekingsremmende behandelingen bij chronische klachten vaak minder effect hebben, en gericht, opgebouwd oefenen van de kuitspieren en pees juist de hoeksteen van de behandeling vormt.

Ziekte van Haglund

Bij de ziekte van Haglund (ook wel bursitis retrocalcanea) ontstaat pijn aan de achterzijde van de hiel, vaak uitgelokt door de rand van de schoen die tegen de pees en het hielbeen drukt. Door deze chronische irritatie kan er verkalking optreden ter hoogte van het hielbeen en kan de achillespees bekneld raken. Kenmerkend is een zichtbare, vaak pijnlijke knobbel aan de achterkant van de hak.

Wat kan helpen: een schoenaanpassing of correctiezool die de druk van de knobbel afhaalt, kan al veel verlichting geven.

Bij aanhoudende of terugkerende achillespeesklachten is het verstandig om de onderliggende oorzaak (bijvoorbeeld voetstand, beenlengte of belastingopbouw) in kaart te laten brengen, zodat de behandeling niet alleen de klacht verlicht, maar ook herhaling voorkomt.