Klauwtenen

Wat is een klauwteen?

Een klauwteen is een teenafwijking waarbij zowel het middelste als het buitenste teengewricht (respectievelijk het PIP- en het DIP-gewricht) gebogen staan, vaak in combinatie met een naar boven getrokken stand van het teengewricht bij de voet (het MTP-gewricht). Hierdoor krijgt de teen een kenmerkende, klauwachtige vorm.

Klauwteen is geen voorstadium van de hamerteen

Een veelgemaakte misvatting is dat een klauwteen een voorstadium van de hamerteen zou zijn. Dat klopt niet: het zijn twee verschillende deformiteiten, die worden onderscheiden op basis van welke gewrichten precies zijn aangedaan.

• Bij een hamerteen is alleen het middelste teengewricht (PIP) gebogen, meestal in slechts één of twee tenen.
• Bij een klauwteen zijn zowel het middelste áls het buitenste teengewricht gebogen, en gaat dit vaak gepaard met een overstrekte stand in het MTP-gewricht. Een klauwteen treft bovendien vaker meerdere tenen tegelijk, en wordt in de vakliteratuur als de ernstigere van de twee varianten beschouwd.

Wat de twee vormen wél gemeen hebben, is de as waarlangs de ernst wordt beoordeeld: flexibel versus rigide. In het beginstadium is de teen nog soepel en met de hand terug te buigen naar een normale stand. Blijft de afwijkende stand lang genoeg bestaan, dan kunnen de gewrichtsbanden verstijven, waardoor de teen op den duur vast (rigide) komt te staan en niet langer passief te corrigeren is. Dít is de progressie die in het origineel abusievelijk als "klauwteen wordt hamerteen" werd omschreven — in werkelijkheid gaat het om een flexibele klauwteen die geleidelijk rigide wordt, niet om een klauwteen die verandert in een hamerteen.

Waardoor ontstaat een klauwteen?

De onderliggende oorzaak is een verstoorde balans tussen de kleine voetspieren die de tenen buigen en strekken. Een klauwteen wijst, meer dan een hamerteen, relatief vaak op een onderliggende oorzaak, zoals:

• Neurologische aandoeningen, waaronder erfelijke zenuwaandoeningen zoals de ziekte van Charcot-Marie-Tooth — een aandoening die, zoals eerder beschreven bij de holvoet, vaak juist gepaard gaat met zowel een hoge voetboog als klauwtenen.
• Diabetische neuropathie.
• Reumatoïde artritis.
• Krap of te kort schoeisel, dat de balans verder kan verstoren, met name bij een reeds bestaande aanleg.

Klachten

Net als bij de hamerteen ontstaat pijn vooral door druk en wrijving van het omhoogstaande gewricht tegen de schoen, met eeltvorming of een likdoorn tot gevolg. Ook onder de bijbehorende middenvoetskop kan drukpijn ontstaan, en het vinden van comfortabel schoeisel wordt door de afwijkende vorm van de teen vaak lastiger.

Behandeling

In het flexibele stadium helpt het vaak om over te stappen op ruimere schoenen met voldoende teenruimte, eventueel aangevuld met een beschermend teenkussentje, een teenspalkje of een aangepaste zool om de druk te verminderen en de balans te ondersteunen. Bij een rigide klauwteen bieden deze maatregelen vooral verlichting van de klachten, zonder de stand van de teen te herstellen. In dat geval kan een operatieve correctie worden overwogen. Omdat een klauwteen relatief vaak samenhangt met een onderliggende neurologische aandoening, is het bij een duidelijke of geleidelijk verergerende klauwteen, zeker wanneer deze meerdere tenen betreft, verstandig om ook naar een mogelijke onderliggende oorzaak te laten kijken.

Bronnen: Schrier JCM, Verheyen CCPM, Louwerens JWK. Definitions of hammer toe and claw toe: an evaluation of the literature. Journal of the American Podiatric Medical Association, 2009;99(3):194-197. Claw Toe. Medscape / eMedicine, laatst bijgewerkt 2023. Claw Toe. ScienceDirect Topics (klinische overzichtsbron), geraadpleegd 2026.